Metabolik Cerrahi (Şeker Ameliyatı)

İlaç tedavisi, insülin kullanımı ve diyet programlarına rağmen kan şekeri dengelenemeyen veya organ hasarı riski taşıyan hastalarımızda metabolik cerrahi yöntemlerine başvuruyoruz. [1, 2] Tıp literatüründe şeker hastalığı metabolik cerrahi ekseninde uyguladığımız bu prosedürler ile sindirim sistemi hormonlarını yeniden düzenleyerek Tip 2 diyabeti ve metabolik sendrom bileşenlerini kontrol altına almayı amaçlıyoruz. [2, 4] 

Metabolik Cerrahi (Şeker Ameliyatı) Nedir?

Metabolik cerrahi; temel hedefi kilo kaybından ziyade başta Tip 2 diyabet olmak üzere bozulmuş metabolik süreçleri düzeltmek olan sindirim sistemi operasyonudur. [1, 2] Sindirim kanalında gıdaların geçiş yolunu değiştirerek uyguladığımız bu ameliyat, pankreası uyarır ve vücudun kendi ürettiği insülini yeniden verimli kullanmasını sağlar. [2, 4] 

Bu operasyonların sağladığı fizyolojik etki mekanizması üç temel basamağa dayanır:

  • İnkretin Hormonların Aktivasyonu: Besinlerin ince bağırsağın son kısmına (ileum) daha erken temas etmesini sağlayarak GLP-1 gibi tokluk ve insülin salgılatıcı hormonları hızla artırabilir. [2, 4]
  • Anti-İnkretin Baskının Azaltılması: Onikiparmak bağırsağını devre dışı bırakmasıyla insülin direncine yol açan hormonal fren mekanizmalarını kırabilir. [2]
  • İnsülin Duyarlılığının Artışı: Karaciğer ve kas dokusundaki yağlanmanın gerilemesiyle birlikte dokuların insüline cevabı güçlenebilir. [2, 4]


Yalnızca fazla kiloların uzaklaştırılmasına odaklanan cerrahi yaklaşımlar için
Obezite Cerrahisi tedavi sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.

Metabolik Cerrahi Ameliyatı Nasıl Yapılır?

Genel anestezi altında kapalı yöntemle yürüttüğümüz metabolik cerrahi ameliyatı şu cerrahi basamaklardan oluşur: [2, 3]

  1. Laparoskopik Giriş: Karın duvarına açtığımız 4-5 adet milimetrik kesiden yüksek çözünürlüklü kamera ve cerrahi enstrümanlarla karın içine ulaşıyoruz. [3]
  2. Sindirim Yolunun Yeniden Düzenlenmesi: Tercih ettiğimiz yönteme göre ince bağırsağın son kısmını ölçerek yukarı taşıyor veya yeni bir geçiş hattı oluşturuyoruz. [2]
  3. Anastomoz (Bağlantı) Yapılması: Bağırsak segmentleri ile mide/bağırsak dokularını özel zımbalama cihazları (stapler) ve mikro dikişlerle birleştiriyoruz. [2, 3]
  4. Kaçak ve Dolaşım Kontrolü: Oluşturduğumuz yeni bağlantı hatlarını boyalı testlerle sızdırmazlık ve damarsal beslenme yönünden kontrol ediyoruz. [3]
  5. Kapanış: Karın içindeki gazı boşaltıyor ve giriş noktalarını estetik dikişlerle kapatıyoruz. [3]

Metabolik Cerrahi Kimler İçin Uygun?

Metabolik cerrahi kararlarımızı, Amerikan Diyabet Derneği (ADA) ve Uluslararası Diyabet Federasyonu (IDF) kılavuzları doğrultusunda şu kriterlere göre alıyoruz: [1, 2]

  • Yaşam tarzı düzenlemeleri ve çoklu ilaç/insülin tedavisine rağmen HbA1c düzeyi %7.0’nin altına indirilemeyen Tip 2 diyabet hastaları, [1, 2]
  • Vücut Kitle İndeksi (VKİ) 30 kg/m² ve üzerinde olup kontrolsüz kan şekeri bulunan hastalar, [2, 3]
  • Yapılan tahlillerde (C-peptid ve açlık insülini testleri) pankreas insülin rezervinin ameliyata yanıt verecek düzeyde yeterli olduğu tespit edilen hastalar, [2]
  • Diyabete bağlı böbrek, göz ve damar hasarı riski hızla ilerleyen hastalar. [1, 4]

Metabolik Cerrahi Kimler İçin Uygun Değil?

Hastalarımızın güvenliğini korumak ve cerrahiden fayda göremeyecek durumları ayırt etmek adına bazı durumlarda metabolik cerrahi uygulamıyoruz: [2, 3]

  • Pankreasta insülin üretiminin tamamen durduğu Tip 1 diyabet hastaları, [2]
  • C-peptid düzeyi aşırı düşük olan ve pankreas beta hücresi rezervi tükenmiş ileri evre Tip 2 diyabet hastaları, [2]
  • Cerrahi yükü ve genel anesteziyi kaldıramayacak düzeyde ileri evre kalp, karaciğer veya solunum yetmezliği yaşayan hastalar,
  • Operasyon sonrası medikal ve beslenme takibine uyum sağlayamayacak kontrolsüz psikiyatrik rahatsızlığı bulunan hastalar, [3, 5]
  • Gebelik döneminde olan veya yakın zamanda çocuk sahibi olmayı planlayan kadın hastalar, [3]
  • Aktif madde veya ileri düzeyde alkol bağımlılığı olan hastalar. [3]

Metabolik Cerrahi Yöntemleri Nelerdir?

Hastalarımızın pankreas kapasitesine, diyabetin süresine ve kilo durumuna göre uyguladığımız başlıca metabolik cerrahi yöntemleri şunlardır:

  • Gastrik Bypass: Mide hacmini küçültüp doğrudan ince bağırsağa bağlayarak güçlü hormonal uyarı sağlayan, diyabet remisyonunda (şekerin gerilemesinde) uzun vadeli başarısı kanıtlanmış yöntemdir. [2, 4]
  • Mini Gastrik Bypass: Tek bir bağırsak bağlantısı ile uygulanan, hem insülin duyarlılığını artıran hem de ameliyat süresini kısaltan metabolik bypass alternatifidir. [3, 4]
  • Transit Bipartisyon: Midenin alt bölümünden ince bağırsağın son kısmına yeni bir bağlantı yolu açılan; emilim bozukluğu yaratmadan güçlü GLP-1 salgısı oluşturan ileri bir metabolik tekniktir. [2]
  • İleal İnterpozisyon: İnce bağırsağın son kısmının mide çıkışına taşınması esasına dayanan, emilimi engellemeyen teknik bir operasyondur. [2]


Hormonal dengenin yanı sıra mide hacminin kısıtlanmasını değerlendirdiğimiz vakalarda tedavi planını
Tüp Mide Ameliyatı ile karşılaştırarak şekillendiriyoruz. [3, 4]

Metabolik Cerrahi Hangi Hastalıklarda Uygulanır?

Metabolik cerrahinin temel hedefi şeker regülasyonudur; ancak sindirim hormonlarının dengelenmesiyle metabolik sendroma bağlı şu tablolarda belirgin klinik gerileme sağlıyoruz: [2, 4]

  • Tip 2 Diyabet: İnsülin direncinin ortadan kalkmasıyla hastalarımızın büyük bölümünde kan şekeri ilaçsız kontrol edilebilir seviyelere gerileyebiliyor. [2, 4]
  • Hipertansiyon: Damar duvarı direncini artıran hiperinsülinemi (kanda normalden fazla insülin hormonu bulunması) tablosunun çözülmesiyle tansiyon değerleri dengelenebiliyor. [2, 4]
  • Dislipidemi (Kolesterol ve Trigliserid Yüksekliği): Karaciğer metabolizmasının düzelmesiyle kan yağları sağlıklı aralıklara inebiliyor. [2, 5]
  • Karaciğer Yağlanması (NASH): Karaciğer içi yağ birikimi ve buna bağlı enzim yükseklikleri gerileyebiliyor. [3, 5]
  • Uyku Apnesi ve Eklem Yükü: Ameliyattan sonra yaşanan kilo kaybı ile solunum yolları rahatlayabiliyor ve eklem baskısı hafifleyebiliyor. [3, 5]

Metabolik Cerrahi Sonrası Dikkat Edilmesi Gerekenler

Metabolik cerrahinin sağladığı başarının kalıcı olması için hastalarımızın ameliyattan sonra dikkat etmesi gereken noktalar şunlardır: [2, 5]

  • Kan Şekeri Takibi: Ameliyat sonrası dönemde hormonal değişim hızla başladığı için kan şekeri değerlerinizi düzenli ölçtürmelisiniz. [2, 5]
  • İlaç Düzenlemesi: Ameliyat öncesi kullandığınız insülin ve antidiyabetik ilaçları, azalan gereksinim doğrultusunda hekim kontrolünde kademeli olarak azaltabilir veya kesebilirsiniz. [1, 2]
  • Düzenli Kontrol Tahlilleri: 1., 3., 6. ve 12. aylarda HbA1c, insülin, vitamin ve mineral seviyelerinizi ölçtürmelisiniz. [5]
  • Erken Mobilizasyon: Pıhtı riskini önlemek adına ameliyatın ilk saatlerinden itibaren hafif tempolu yürüyüşlere başlamalısınız. [5]

Metabolik Cerrahinin Riskleri

İleri laparoskopik cerrahi teknikler sayesinde metabolik cerrahi ameliyatı riskleri oldukça düşüktür. [3, 4] Şeker ameliyatından sonra görülebilecek olası riskler şunlardır:

  • Anastomoz Kaçağı: Mide ile bağırsak veya bağırsak ile bağırsak arasındaki birleşme noktalarından sızıntı olabilir; kaçak testleri ve kaliteli stapler kullanımıyla bu riski kontrol altına alıyoruz. [3, 5]
  • Kanama: Cerrahi dikiş hatlarından veya çevre dokulardan dolayı kanama riski vardır; çoğunlukla medikal destekle kontrol ediyoruz. [3]
  • Hipoglisemi (Şeker Düşüklüğü): Pankreasın artan GLP-1 uyarısıyla aşırı insülin salgılamasına bağlı geçici kan şekeri düşüşleri görülebilir; uygun beslenme planıyla dengelenir. [2, 5]
  • Vitamin ve Mineral Eksiklikleri: Emilim yollarının değiştiği cerrahilerde B12, demir, kalsiyum ve D vitamini yetersizlikleri gelişebilir; hastalarımıza düzenli takviye kullanmalarını öneriyoruz. [5]

Metabolik Cerrahi Sonrası Beslenme

Ameliyat sonrası sindirim adaptasyonunu ve doku iyileşmesini sağlamak için beslenme sürecini diyetisyenimizle aşamalı olarak yönetiyoruz: [5]

İlk günlerde berrak sıvı beslenmeyle başlayan süreç; püre, yumuşak katı ve sağlıklı katı dönemleriyle devam eder. [5] İnce bağırsak geçişi hızlandığı için “Dumping Sendromu” (hızlı şeker emilimine bağlı çarpıntı ve halsizlik) riskini önlemek adına rafine şeker ve basit karbonhidratlardan kesinlikle uzak durmalısınız. [5] Öğünlerde protein öncelikli gıdalar tercih etmeli, katı-sıvı ayrımı kuralına uymalı ve besinleri iyice çiğnenerek yavaşça tüketmelisiniz. [5]

Denizli’de Metabolik Cerrahi (Şeker Ameliyatı)

Tip 2 diyabet ve metabolik sendrom tanısı olan hastalarımız için Denizli’de metabolik cerrahi tedavisi uyguluyoruz. Operasyon öncesi endokrinolojik uygunluk analizlerinden operasyon sonrası uzun dönem kan şekeri ve metabolik takibe kadar tüm basamakları hastalarımızın ilaç bağımlılığından kurtularak sağlıklı bir yaşama kavuşması hedefiyle planlıyoruz.

Kişiye özel diyabet analizi, metabolik cerrahi uygunluğu ve randevu için hemen bizimle iletişime geçebilirsiniz. Obezite ve Metabolik Cerrahi tedavilerimiz hakkında detaylı bilgi alarak size en uygun tedaviyi öğrenebilirsiniz.

Metabolik Cerrahi (Şeker Ameliyatı) ile İlgili Sık Sorulan Sorular

Metabolik cerrahi ile şeker hastalığı tamamen geçer mi?

Pankreas insülin rezervi yeterli olan erken ve orta evre Tip 2 diyabet hastalarımızda cerrahi sonrası diyabetin remisyona girmesi (ilaçsız ve insülinsiz normal kan şekeri değerleri) oranı %80-90 seviyelerindedir. [2, 4]

İnce bağırsaktan salgılanan hormonların ameliyatın ilk günlerinden itibaren aktive olması sayesinde hastalarımızın büyük kısmında insülin ihtiyacı daha hastaneden taburcu olmadan önce belirgin düzeyde azalabiliyor. [2, 4].

Evet. Bu ameliyatların birincil amacı kan şekerini kontrol altına almak olsa da sindirim kanalındaki hormonal düzenlemeler ve kalori kısıtlanması sayesinde hastalarımız fazla kilolarından da sağlıklı şekilde kurtulabiliyor. [2, 3]

Hayır. Kapalı (laparoskopik) yöntemle uyguladığımız şeker ameliyatında cerrahiye bağlı hayati risk oranı binde birin altındadır. Kontrol altına alınamayan diyabetin yarattığı böbrek yetmezliği, kalp krizi ve görme kaybı risklerine kıyasla çok daha güvenli bir tedavi seçeneğidir. [2, 4]

Hayır. Tip 1 diyabette pankreasta insülin üreten hücreler tamamen tahrip olduğu için metabolik cerrahi bu hastalarda fayda sağlamaz; ameliyatı yalnızca Tip 2 diyabet hastalarına uyguluyoruz. [1, 2]

Tercih ettiğimiz cerrahi tekniğe (Gastrik Bypass, Transit Bipartisyon vb.) bağlı olarak ameliyat süresi değişmektedir. Ameliyat türüne göre ortalama 1.5 ila 3 saat arasında tamamlıyoruz. [2, 3]

Yararlanılan Kaynaklar

  1. American Diabetes Association (ADA). (2024). Standards of Care in Diabetes—2024: Obesity and Weight Management for the Prevention and Treatment of Type 2 Diabetes. Diabetes Care, 47(Suppl. 1), S145-S157. ( https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38078583/ )
  2. Rubino, F., et al. / Diabetes Surgery Summit (DSS-II). (2016). Metabolic Surgery in the Treatment Algorithm for Type 2 Diabetes: A Joint Statement by International Diabetes Organizations. Diabetes Care, 39(6), 861-877. ( https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27222544/ )
  3. Eisenberg, D., et al. / ASMBS & IFSO. (2022). 2022 American Society for Metabolic and Bariatric Surgery (ASMBS) and International Federation for the Surgery of Obesity and Metabolic Disorders (IFSO) Indications for Metabolic and Bariatric Surgery. Surgery for Obesity and Related Diseases, 18(12), 1345-1356. ( https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36307392/ )
  4. Schauer, P. R., et al. (2017). Bariatric Surgery versus Intensive Medical Therapy for Diabetes — 5-Year Outcomes. New England Journal of Medicine, 376(7), 641-651. ( https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28199801/ )
  5. Mechanick, J. I., et al. / AACE/TOS/ASMBS/OMA/ASA. (2020). Clinical Practice Guidelines for the Perioperative Nutrition, Metabolic, and Nonsurgical Support of Patients Undergoing Bariatric Procedures — 2019 Update. Obesity, 28(4), O1-O58. ( https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32202076/ )